{"id":11973,"date":"2024-01-18T13:18:19","date_gmt":"2024-01-18T12:18:19","guid":{"rendered":"https:\/\/jacekplacek.com.pl\/?p=11973"},"modified":"2024-01-18T13:18:19","modified_gmt":"2024-01-18T12:18:19","slug":"zabawy-i-przysmaki-karnawalowe-wczoraj-i-dzis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jacekplacek.com.pl\/en\/zabawy-i-przysmaki-karnawalowe-wczoraj-i-dzis\/","title":{"rendered":"Carnival games and delicacies yesterday and today"},"content":{"rendered":"

Okres Bo\u017cego Narodzenia ko\u0144czy si\u0119 w dniu \u015bwi\u0119ta Trzech Kr\u00f3li, a po nim nadchodzi karnawa\u0142, kt\u00f3ry trwa do \u015brody popielcowej. Od dawnych lat jest to czas hucznych zabaw, bal\u00f3w przebiera\u0144c\u00f3w, spotka\u0144 towarzyskich, ale tak\u017ce jest to znakomita okazja do objadania si\u0119 przer\u00f3\u017cnymi smako\u0142ykami. Jak obchodzono karnawa\u0142 w dawnej Polsce, a jak robimy to teraz? Jakie przysmaki go\u015bci\u0142y niegdy\u015b na sto\u0142ach, a co przygotowujemy obecnie? Odpowiedzi na te pytania znajdziecie w naszym artykule.<\/span><\/p>\n

Co oznacza karnawa\u0142 i sk\u0105d pochodzi ta tradycja?<\/b><\/h2>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Pocz\u0105tki karnawa\u0142u si\u0119gaj\u0105 jeszcze czas\u00f3w staro\u017cytnych, kiedy to szczeg\u00f3ln\u0105 cze\u015b\u0107 oddawano bogom urodzaju i ku ich czci urz\u0105dzano zabawy i ta\u0144ce. Ten zwyczaj utrwali\u0142 si\u0119 na kolejne wieki. Jednak to okres \u015bredniowiecza sta\u0142 si\u0119 w Europie prawdziwym rozkwitem dla karnawa\u0142u, a najhuczniej by\u0142 wtedy obchodzony we W\u0142oszech, gdzie te\u017c ukszta\u0142towa\u0142a si\u0119 jego bardziej wsp\u00f3\u0142czesna forma. Sama ju\u017c nazwa \u201ekarnawa\u0142\u201d, wywodz\u0105ca si\u0119 z \u0142aciny, a utrwalona w j\u0119zyku w\u0142oskim jako <\/span>carnevale<\/span><\/i>, dos\u0142ownie oznacza: mi\u0119so (<\/span>carne<\/span><\/i>) \u017cegnaj (<\/span>vale<\/span><\/i>). Zatem powodem do \u015bwi\u0119towanie by\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 objadania si\u0119 mi\u0119sem przed rozpocz\u0119ciem okresu wielkiego postu, kiedy to ju\u017c nie wolno by\u0142o spo\u017cywa\u0107 takich potraw. W staropolskim za\u015b nazewnictwie funkcjonowa\u0142y terminy \u201ezapusty\u201d b\u0105d\u017a \u201emi\u0119sopusty\u201d, podobnie wskazuj\u0105ce na okre\u015blony cel zabawy i biesiadowania.<\/span><\/p>\n

Jak kiedy\u015b w Polsce \u015bwi\u0119towano karnawa\u0142?<\/b><\/h2>\n

W dawnych czasach karnawa\u0142 by\u0142 okresem wyczekiwanym i hucznie obchodzonym. D\u0142ugie zimowe wieczory sprzyja\u0142y spotkaniom, biesiadowaniu i organizowaniu r\u00f3\u017cnych rozrywek towarzyskich. Bawiono si\u0119 zar\u00f3wno na wsiach, w miastach i we dworach, a wsz\u0119dzie panowa\u0142a radosna atmosfera i pozwalano sobie na wi\u0119cej uciech ni\u017c w pozosta\u0142ych porach roku.<\/span><\/p>\n

W\u015br\u00f3d szlachty i magnaterii bardzo popularne by\u0142y w tamtym czasie kuligi, kt\u00f3re trwa\u0142y nawet kilka dni. Przy akompaniamencie muzykant\u00f3w je\u017cd\u017cono saniami od dworu do dworu, aby wsp\u00f3lnie bawi\u0107 si\u0119, ta\u0144czy\u0107, je\u015b\u0107 i pi\u0107. Kolejn\u0105 rozrywk\u0105 bogatych sfer by\u0142y bale kostiumowe i maskowe, kt\u00f3re z czasem rozpowszechni\u0142y si\u0119 tak\u017ce w\u015br\u00f3d mieszka\u0144c\u00f3w miast. Przyk\u0142adowo w XVII-wiecznej Warszawie odbywa\u0142y si\u0119 tzw. reduty, czyli bale maskowe na wz\u00f3r w\u0142oski. Organizowa\u0142 je w swoim lokalu pewien W\u0142och. Dzi\u0119ki obowi\u0105zuj\u0105cym maskom wszyscy uczestnicy mogli swobodnie bawi\u0107 si\u0119 ze sob\u0105, bez rozr\u00f3\u017cnienia na stany spo\u0142eczne czy grupy zawodowe.\u00a0<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c na wsiach karnawa\u0142 by\u0142 czasem ta\u0144c\u00f3w, biesiad i og\u00f3lnego rozpasania, czemu towarzyszy\u0142y r\u00f3\u017cne obrz\u0119dy i zwyczaje. Na sto\u0142y wyci\u0105gano mi\u0119sa i alkohole, a spotkania s\u0105siedzkie, np. przy darciu pierza, przeobra\u017ca\u0142y si\u0119 w zabawy taneczne przy akompaniamencie wiejskich muzykant\u00f3w. Do tradycji zapustnych nale\u017ca\u0142y parady kol\u0119dnik\u00f3w przebranych g\u0142\u00f3wnie za zwierz\u0119ta i tzw. maszkary, po\u015br\u00f3d kt\u00f3rych najwa\u017cniejszy by\u0142 turo\u0144. Przebiera\u0144cy chodzili od domu do domu i prosili o datki lub pocz\u0119stunek. Czasami takie odwiedziny ko\u0144czy\u0142y si\u0119 zabaw\u0105 i d\u0142ugim biesiadowaniem.<\/span><\/p>\n

Warto jeszcze wspomnie\u0107, \u017ce w dawnej Polsce najhuczniej obchodzono ostatnie dni karnawa\u0142u, czyli tzw. ostatki, kt\u00f3re trwa\u0142y od t\u0142ustego czwartku do wtorku o p\u00f3\u0142nocy przed \u015brod\u0105 popielcow\u0105. W tym czasie hulankom, ob\u017carstwu i pija\u0144stwu nie by\u0142o ko\u0144ca \u2013 chciano si\u0119 naje\u015b\u0107 i nabawi\u0107 \u201ena zapas\u201d, poniewa\u017c zaraz zaczyna\u0142 si\u0119 ju\u017c wielki post. Jego nadej\u015bcie symbolizowa\u0142o wniesienie szkieletu \u015bledzia na zako\u0144czenie zabawy oraz posypanie progu domu popio\u0142em.<\/span><\/p>\n

Jak wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie \u015bwi\u0119tujemy karnawa\u0142?<\/b><\/h2>\n

Obecnie w Polsce karnawa\u0142 nie kojarzy nam si\u0119 ju\u017c z tak hucznymi zabawami, jakie odbywa\u0142y si\u0119 kiedy\u015b na dworach, w karczmach czy w wiejskich chatach, a wielu zapustnych obrz\u0119d\u00f3w i zwyczaj\u00f3w po prostu nie znamy. Jednak okres karnawa\u0142owy nadal sprzyja organizowaniu specjalnych imprez, pota\u0144c\u00f3wek czy bal\u00f3w przebiera\u0144c\u00f3w, szczeg\u00f3lnie dla dzieci. A t\u0142usty czwartek wci\u0105\u017c pozostaje dniem bezkarnego objadania si\u0119 p\u0105czkami i innymi s\u0142odko\u015bciami.\u00a0<\/span><\/p>\n

Natomiast w wielu miastach i regionach na \u015bwiecie karnawa\u0142 nieprzerwanie jest celebrowany jako wielkie \u015bwi\u0119to rado\u015bci, zabawy, ta\u0144ca i maskarady. Najwi\u0119ksza i najbardziej znana parada karnawa\u0142owa odbywa si\u0119 w Rio de Janeiro. Na 5 dni i 5 nocy ulice miasta zamieniaj\u0105 si\u0119 w ogromne taneczne widowisko, podczas kt\u00f3rego rywalizuj\u0105 ze sob\u0105 tancerze z poszczeg\u00f3lnych szk\u00f3\u0142 samby brazylijskiej. Kolejnym miastem s\u0142yn\u0105cym z ci\u0105g\u0142o\u015bci tradycji karnawa\u0142owych jest Wenecja. Tutaj nieod\u0142\u0105cznym elementem zabawy jest maska, kt\u00f3r\u0105 obowi\u0105zkowo zak\u0142ada ka\u017cdy z uczestnik\u00f3w i na ten czas wciela si\u0119 w t\u0119 okre\u015blon\u0105 posta\u0107. Ponadto karnawa\u0142 wci\u0105\u017c hucznie \u015bwi\u0119tuje si\u0119 na Teneryfa, w Danii, Kanadzie czy Nowym Orleanie.<\/span><\/p>\n

Dawne i dzisiejsze przysmaki karnawa\u0142owe\u00a0<\/b><\/h2>\n

Jak pisali\u015bmy wcze\u015bniej, karnawa\u0142 od zawsze by\u0142 zwi\u0105zany z obfito\u015bci\u0105 jedzenia, na co wskazuje te\u017c sama jego nazwa. Tradycyjnie spo\u017cywano g\u0142\u00f3wnie potrawy mi\u0119sne i t\u0142uste, aby potem m\u00f3c po\u017cegna\u0107 si\u0119 z nimi na okres wielkiego postu. Stawiano wi\u0119c na sto\u0142ach kie\u0142basy, szynki, pasztety, dania z dziczyzny, ryby i bigosy. Nie mog\u0142o te\u017c zabrakn\u0105\u0107 r\u00f3\u017cnorakich s\u0142odko\u015bci: => <\/strong><\/span><\/span>cakes<\/a><\/strong><\/span>,<\/strong><\/span> tort\u00f3w, piernik\u00f3w, owoc\u00f3w w miodzie, w tym r\u00f3wnie\u017c t\u0142ustych racuch\u00f3w, blin\u00f3w, fawork\u00f3w i p\u0105czk\u00f3w \u2013 kt\u00f3re to dawniej nazywano chrustem i pampuchami. Co wi\u0119cej, biesiady musia\u0142y by\u0107 suto zakrapiane alkoholem. W\u015br\u00f3d trunk\u00f3w dominowa\u0142y piwo, wino oraz mi\u00f3d pitny.<\/span><\/p>\n

Aktualnie tradycja przysmak\u00f3w karnawa\u0142owych przetrwa\u0142a przede wszystkim w obchodzeniu t\u0142ustego czwartku. W wi\u0119kszo\u015bci dom\u00f3w, w szko\u0142ach i zak\u0142adach pracy pojawiaj\u0105 si\u0119 wtedy p\u0105czki, a => <\/strong><\/span><\/span>cukiernie<\/a><\/strong><\/span> oferuj\u0105 nam je z przer\u00f3\u017cnymi nadzieniami. Do innych s\u0142odkich przek\u0105sek popularnych w tym dniu nale\u017c\u0105 faworki, oponki, rozetki i gniazdka (inaczej hiszpa\u0144skie p\u0105czki).<\/span><\/p>\n

Ponadto okres karnawa\u0142u to doskona\u0142a okazja do zajadania si\u0119 wszelkimi s\u0142odko\u015bciami i cz\u0119stowania nimi go\u015bci. Zach\u0119camy wi\u0119c do zapoznania si\u0119 z ofert\u0105 Cukierni Jacek Placek i sk\u0142adania zam\u00f3wie\u0144 na nasze wypieki. W asortymencie mamy wiele produkt\u00f3w, kt\u00f3re idealnie pasuj\u0105 na karnawa\u0142owe imprezy \u2013 => <\/span><\/strong><\/span>cheesecakes<\/a><\/span><\/strong>, kruche ciasteczka, ciasta z kremem, => <\/span><\/strong><\/span>cakes<\/a><\/span><\/strong> w r\u00f3\u017cnych wariantach smakowych i wiele innych propozycji, spo\u015br\u00f3d kt\u00f3rych z pewno\u015bci\u0105 ka\u017cdy znajdzie co\u015b dla siebie.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Okres Bo\u017cego Narodzenia ko\u0144czy si\u0119 w dniu \u015bwi\u0119ta Trzech Kr\u00f3li, a po nim nadchodzi karnawa\u0142, kt\u00f3ry trwa do \u015brody popielcowej. Od dawnych lat jest to czas hucznych zabaw, bal\u00f3w przebiera\u0144c\u00f3w, spotka\u0144 towarzyskich, ale tak\u017ce jest to znakomita okazja do objadania si\u0119 przer\u00f3\u017cnymi smako\u0142ykami. Jak obchodzono karnawa\u0142 w dawnej Polsce, a jak robimy to teraz? Jakie […]<\/p>","protected":false},"author":129,"featured_media":11515,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-11973","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","entry","has-media","owp-thumbs-layout-horizontal","owp-btn-normal","owp-tabs-layout-horizontal","has-no-thumbnails","has-product-nav"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jacekplacek.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11973","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jacekplacek.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jacekplacek.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jacekplacek.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/129"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jacekplacek.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11973"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jacekplacek.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11973\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jacekplacek.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11515"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jacekplacek.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11973"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jacekplacek.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11973"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jacekplacek.com.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11973"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}